Công ty Rio Tinto hôm thứ Sáu tuần rồi tuyên bố  quyết định rút khỏi dự án nói trên, vốn từng gây ra tranh cãi và phản đối kịch liệt từ phía các chính trị gia cũng như của các cổ đông, và thay vào đó sẽ tìm cách vận động nguồn vốn từ các cổ đông hiện tại để lập một liên doanh với công ty đối thủ của mình là BHP Billiton.

Tổng trưởng Ngân khố, ông Wayne Swan trả lời phỏng vấn của giới truyền thông, rằng đây là một quyết định có tính cách thuần túy thương mại của công ty Rio Tinto. Ông cũng nói thêm rằng quyết định này không làm tổn thương mối bang giao thương mại giữa Trung Quốc và Úc. Ông nói: “Quyết định này hoàn toàn có tính cách độc lập, không có sự can dự của chính phủ Liên bang. Úc luôn đón nhận đầu tư của Trung Quốc.Chính phủ Liên bang nói chung và bản thân thủ tướng Kevin Rudd nói riêng,  đã giải thích rõ với Trung Quốc". Ông còn nói sau khi công ty hầm mỏ Rio loan báo quyết định hủy bỏ hợp đồng với công ty khai thác khoáng sản aluminium Chinalco (công ty có 100% nguồn vốn từ phía chính phủ Trung Quốc), chính phủ Liên bang đã chuẩn bị một lá thư thông cáo chính thức về vấn đề này để gởi đến chính phủ Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo một số nhà quan sát về kinh tế và chính trị, lời loan báo của Rio Tinto đã giúp chính phủ Lao Động không cần có quyết định nhạy cảm về chính trị cũng như liên quan đến việc có nên phê chuẩn dự án hợp tác liên doanh này hay không. Hợp đồng “khổng lồ” giữa Chinalco và công ty Rio Tinto (vốn đang mắc nợ cùng mình) nếu được thông qua sẽ là dự án đầu tư lớn nhất của Trung Quốc ở ngoại quốc và cũng là đầu tư nước ngoài lớn nhất ở Úc.

Thủ tướng Kevin Rudd ngay lập tức có cuộc gặp gỡ với chủ tịch công ty Chinalco là ông Xiong Weiping để giải thích và cũng để khẳng định rằng đây là quyết định riêng của công ty Rio Tinto. Người phát ngôn của phủ thủ tướng trả lời tờ Sydney Morning Herald: "Ông Rudd giải thích rằng Úc luôn hoan nghênh các kế hoạch đầu tư từ nước ngoài ".  Khi được hỏi là việc hủy bỏ dự án đầu tư với Chinalco có làm phía Trung Quốc giận dữ hay không, người phát ngôn của ông Rudd cho hay rằng quyết định này là của Rio, chứ không phải của chính phủ Lao Động. Ông nói: “Điều quan trọng là chính phủ Trung Quốc phải hiểu rõ vấn đề này”.

Ông Xiong đến Úc để chuẩn bị ký hợp đồng đã được sửa đổi với Rio sau khi công ty này và Chinalco đồng ý thay đổi một số điều khoản vì tình hình kinh tế của Úc và Trung Quốc có phần ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Cổ đông của Rio và các chính trị gia phía đối lập đã mạnh mẽ phản đối thỏa thuận với Chinalco, vì hợp đồng là bàn đạp để Trung Quốc, khách hàng hầm mỏ nhiều nhất của Úc, có cơ hội kiểm soát giá cả của các mặt hàng khoáng sản mà họ mua, từ đó đè giá hầm mỏ của Úc.

Rio quyết định rút khỏi hợp đồng với Chinalco để thành lập một công ty liên doanh khai thác quặng sắt trong vùng Pilbara của Úc với công ty đối thủ BHP và sẽ tìm cách gia tăng số vốn lên đến $17 tỷ Úc kim.

Ông Xiong cũng đã đưa ra một bản thông cáo bày tỏ sự bất mãn với quyết định của Rio và cảnh báo rằng Chinalco, hiện vẫn là cổ đông lớn nhất của Rio, sẽ phản đối kế hoạch Rio lập liên doanh với BHP.Người đứng đầu Hội Đồng Thương Mại Trung Quốc tại Úc cho hay Bắc Kinh có thể sẽ quy trách nhiệm cho chính phủ Lao Động trong việc Rio Tinto quyết định rút khỏi hợp đồng với Chinalco vì đã chậm trễ khi chấp thuận dự án và để cho điều này xảy ra.